|
|
|
03 Eylül 2010 Cuma

Yapay Kötü - HAL 9000

Sıradaki kötümüz kapatılmamak isteyen bir bilgisayar.

Bu haftaki kötümüzün adı: "Heuristically programmed algorithmic computer" yani Sezgisel programlanmış algorithmic bilgisayar, kısaca ona HAL 9000 deniliyor. Arthur C. Clarke'ın Sentinel adlı öyküsünden uyarlanan Stanley Kubrick'in kült filmlerinden 2001: A Space Odyssey (2001: Bir Uzay Destanı)'in kötü karakteri olan HAL 9000 Clarke'ın öyküsünde 12 Ocak 1992'te Dr. Chandra tarafından geliştirilmiştir.

Özel bir görev için Jüpiter'e giden "Discovery One"da astronot Dave Bowman, Frank Poole ve çok düşük sıcaklıkta derin uykuda uyutulan 3 bilim adamı vardır ve tabi ki Hal 9000. Hal 9000 yapay zekada doruk noktadır. İnsan gibi iletişim kurma, etkileşime geçme, bazı insanı duyguları taklit edebilme gibi yeteneklere sahiptir. İnsanlığa bu yakın hali sayesinde uzay gemisinin mürettabatı da onu mürettebattan birisi gibi görür ve "HAL" diye ona hitap ederler.



Hal ve Dave Bowman'ın Aydaki bir cisim ile ilgili konuşmaları esnasında (bu cisimin ne olduğundan bahsetmeyeceğim filmin bütününü anlatmak lazım geliyor) HAL birden bire bir donanım arızası haberi verir. Hal'a göre geminin iletişim sisteminde AE-35 biriminde arıza vardır. Ancak ayrıntılı bir incelemeden sonra parçada arıza bulunamaz. HAL arıza öngörüsünde yanılmışturFilmin en önemli karakterlerinden süper-bilgisayar HAL 9000'in adının IBM kısaltmasındaki harflerden bir önceki harfe gidilerek oluşturulduğu söylense de Arthur C. Clarke, bunun tamamen rastlantısal olduğunu belirtmiştir. Bu bilgisayar için bu duyulmadık bir şeydir. Bu noktada Dave ve Frank HAL'e belli etmeden bilgisayardaki bu aksaklık ile ilgili konuşurlar ve HAL'i kapatmayı kararlaştırırlar. Bu konuşmaları özel bir odada yaparlar ve HAL duyamaz ancak dudaklarını okur ve kapatılacağının farkına varır.

Sinema tarihinin en soğukkanlı sesine sahip kötü karakterlerinden birisi o an doğar, Frank çıkarılan parçası yerine takmak için uzay gemisinin dışına çıktığında HAL hayatta kalma planını ortaya koyar ve boş podun idaresini alarak Frank'in oksijen hortumunu koparır ve Frank'in vücudunu uzaya savurur. Dave'de Frank'i kurtarmak için aceleyle gemiden çıkar bu sırada HAL derin uykuda uyutulan 3 bilim adamlının yaşam destek ünitelerini kapatır.

Dave, Frank'i kurtaramayınca gemiye dönmek ister ancak HAL kapıyı açmak istemez. Dave'in HAL'i ikna çabaları sonuçsuz kalır, HAL görevin çok önemli olduğunu ve gerekirse Dave'i de feda edebileceğini söyler. Aslında HAL programlamasına çok uygun şekilde çalışmaya devam eder. İnsanların en temel dürtüsü HAL'de de vardır, "hayatta kalma isteği" ve bu dürtü iyi huylu HAL'in cinayetler işlemesine sebep olur.

Dave uzay gemisine acil tahliye kapağından girer ve kötü bilgisayarımız HAL'in içine girerek içerisindeki soketleri bir bir çıkararak onu öldürür. Bu sahnede de HAL'in hayatta kalma dürtüsü açıkça görülür. Dave'i ikna etmeye çalışır. Yaptığı yanlışlardan dolayı üzgün olur, yardımcı olmak istediğini söyler. Dave'e oturup sakinleşmesini, bir stres hapı almasını öğütler, ancak Dave ikna olmaz.

HAL'in öldüğü sahne sinema tarihinin en etkileyici ölüm sahnelerinden biri seçilmiştir pek çok ankette. Beyni yavaş yavaş giderken, Dave'e durması için yalvarır. Bilgisayarımız sonra aklının gittiğini hissettiğini, korktuğunu söyler ve her soket çıktığında konuşması yavaşlar ve saçmalamaya başlar. En sonunda ilk programlandığında söylediklerini söylemeye başlar. "Baylar iyi akşamlar, ben HAL 9000, 12 Ocak 1992'de Urbana'da kullanılmaya hazır hale geldim, eğitimcim Mr. Langley bana şarkı söylemeyi öğretti, isterseniz sizler için bir şarkı söyleye bilirim." HAL'in bu söylediklerine onu öldüren Dave, "Evet şarkıyı duymak istiyorum, benim için söyle." der ve HAL "Daisy" şarkısını söyler.

Bu etkileyici sahneyi izlemek için: (Youtube'dan başka bir yerde bulamadım, youtube için ayarlamaları yapanlar izleyebilir, ya da linki ktunnel gibi sitelere paste edip izleyebilirsiniz.)
http://www.youtube.com/watch?v=px0c4Tgg6gg




 

HAL'in "Daisy" şarkısını söylemesi de tesadüf değil. 1961 yılında ilk şarkı söyleyen bilgisayar olan IBM 7094'de Daisy şarkısını söylemiştir. Mekanik, midiye benzer bir seste, bir bilgisayar ağzından Daisy'i dinlemek için:



Bu kahramanımızın hikayesi de bu şarkı ile beraber son bulur...

 

02 Şubat 2010
Share/Save/Bookmark
Ahmet Altan
+
İki tür
Bugün ciddi bir kavga yaşanıyor Türkiye’de. Neyin kavgasını yapıyoruz?
Emre Aköz
+
Boykota katılmayanın özgürce oy kullanması mümkün olacak mı?...
Aksilik olmazsa Başbakan Erdoğan bugün (cuma) Diyarbakır'da konuşacak. Sadece destekçileri değil, muarızları da Erdoğan'ın konuşmasını heyecanla bekli...
Mehmet Barlas
+
Başarılı insanları siyasi magazinciliğe kurban etmeyelim
Referandumda kullanacakları oyun rengini açıklayan sanatçılar ve ünlü kişiler, bunu yaptıklarına pişman ediliyorlar.
Birol Biçer
+
“Yahudi Halkı 19. Yüzyılda İcat Edildi”
Son kitabındaki tezlerle iki yıldır Yahudi dünyasını altüst eden İsrailli Yahudi Tarihçi Shlomo Sand’a göre “Yahudi halkı” ya da ulusu kavramı tamamen...
Defne Asal
+
Hanefi Avcı bana ne diyor?
Suçu kanıtlamak zorundasınız, iddiaları da çürütmek, gerçek delillerle çürütmek.
Emre Aköz
+
Diyarbakır: Kalıyor mu gidiyor mu? (3)
Geçen yazılarda neler dedik?
Teyfur Erdoğdu
+
Osmanlı Coğrafyasından Tarihi Kentler (III): Erzurum (III) K...
Bu hafta Erzurum’da elde kalan az sayıdaki eserleri ziyaret ediyoruz.
Süleyman Faruk Göncüoğlu
+
Boğaziçi’nde Ezan Musikisi
Rumelihisarı'nın İstanbul’da Türk gücünü temsil eden azametli yapısı yanındaki Aşiyan’ında sabah ezanları dinleyen Tevfik Fikret'in şu meşhur şiiri, n...
içerik